Het realiseren van één gezamenlijke meetkundige basis én het grensoverschrijdend onsluiten van topografische gegevens, dat zijn de doelen die X-border Reference Data Web Services nastreeft. Projectleider Ko van Raamsdonk: “Maatschappelijke problemen stoppen niet bij de grens. Een grensoverschrijdende ruimtelijke informatievoorziening kan deze kwesties helpen oplossen.”

De autorijdende vakantieganger die met de ANWB-landkaart op schoot de Nederlands - Duitse grens overtrekt, merkt niets van de verschillende meetkundige basis die door beide landen wordt gebruikt. Want de ANWB heeft de informatie van beide landen in één cartografisch product weergegeven. Toch verschilt de cartografische infrastructuur binnen Europese landen op diverse punten van elkaar. Door verschillen in de meetkundige standaard sluiten de landkaarten aan beide zijden van de grens niet op elkaar aan. (Ofwel: de kaarten van ANWB en ADAC kun je niet zomaar aan elkaar plakken.) De cartografen werken met een verschillend referentiestelsel: de kaarten worden op een andere wijze geprojecteerd en ook de symboliek (ofwel legenda) op de kaarten kan per land verschillen. De verschillende meetkundige standaarden hebben vooral gevolgen voor maatschappelijke thema’s als ruimtelijke ordening, watermanagement, toerisme, natuur, risicomanagement, verkeer en vervoer. Om grensoverschrijdende maatschappelijke problemen het hoofd te bieden wil het project X-border Reference Data Web Services (XRDWS) hiervoor één referentiestelsel ontwikkelen dat aan beide zijden van de grens kan worden toegepast.

Het verschil in meetkundige basis tussen de Europese landen heeft tot gevolg dat informatiesystemen niet op elkaar aan sluiten, waardoor grensoverschrijdende samenwerking wordt gefrustreerd. “Dit is nog maar het topje van de ijsberg”, zegt Ko van Raamsdonk, projectleider van XRDWS namens het Kadaster in Apeldoorn. “Basisdata stoppen bij de grens, maar maatschappelijke problemen niet. Bij bijvoorbeeld een natuurramp kunnen er geen adequate maatregelen genomen worden doordat informatiesystemen niet op elkaar zijn aangesloten. Dit kan grote gevolgen hebben, op talloze vlakken.”

Economische schade
De gevolgen van het niet aansluiten van geodata-informatie zijn uiteenlopend. In het geval van vogelgriep in het Nederlandse grensgebied heeft ook de kippenboer aan de andere zijde van de grens te kampen met de gevolgen. Door een verschillend geodata-referentiestelsel kan bijvoorbeeld de ‘besmettingscirkel’ over de grens heen moeilijk worden getrokken. Misschien mag de boer geen kippen meer vervoeren, of moet ook zijn boerderij worden geruimd. Van Raamsdonk: “Ten tijde van bijvoorbeeld een vogelgriepuitbraak worden besluiten over grensoverschrijdende maatregelen met veel moeite genomen. Als er een ramp plaatsvindt, is hiervoor geen tijd. Een verkeerd besluit kan dan grote economische schade veroorzaken.”

Grenzeloos samenwerken
De vier partijen die hierom de handen in een geslagen hebben zijn de Landesvermessungsämter van de Duitse deelstaten Noordrijn-Westfalen en Nedersachsen, het Kadaster als Nederlands geografisch instituut en de Stichting Grootschalige Basiskaart Nederland. Deze partijen conformeren zich niet alleen aan een gemeenschappelijk meetkundige standaard, maar ontsluiten de topografische data ook via internet, via de zogenaamde Web Mapping Services.

Van Raamsdonk: “In deze webservice wordt de Nederlandse en Duitse topografische informatie naast elkaar via een webviewer (internet pagina) in beeld gebracht. De X-border-projecten maken hiervan gebruik door de topografische data als uitgangspunt te gebruiken voor de eigen thematische data, zoals grensoverschrijdende rampenbestrijding of waterbeheersing.” Maar niet alleen de in de X-border projecten participerende overheidsinstanties hebben profijt van de viewer. “Ook bedrijven en burgers kunnen hiervan gebruikmaken”, gaat Van Raamsdonk verder. “Denk aan het fietsrouteproject in Oost-Nederland en het raadplegen van ruimtelijke plannen aan beide zijden van de landsgrens zoals in Limburg gebeurt.”

Ko van Ramsdonk: "“De grens vervaagt fysiek steeds meer, maar in de informatievoorziening leeft hij voort. Gemeenten weten elkaar niet of amper te vinden, omdat er een grens tussenligt, en omdat gevreesd wordt voor een cultuur- of taalbarrière.”

Toekomstbeeld
Als Ko van Raamsdonk een blik in de nabije toekomst mag werpen, dan voorziet hij dat het gebruik van webservices is uitgegroeid tot een service van vraaggerichte informatievoorziening, waarbij meerdere aanbieders betrokken zijn. “Zo kan een brandweercommandant op weg naar een brand met één blik op zijn PDA zien waar het betreffende pand is gelegen, hoeveel mensen er gered moeten worden, of er gevaarlijke stoffen zijn opgeslagen en waar de brandkranen zich bevinden.” Van Raamsdonk verwacht dat een dergelijke op webservices gebaseerde informatievoorziening binnen enkele jaren beschikbaar zal zijn voor de Nederlandse en Duitse meldkamers. “Zo weten alle betrokken hulpdiensten meteen welke maatregelen er - grensoverschrijdend - genomen moeten worden. En wordt het hopelijk mogelijk grote problemen in te dammen, en niet nóg groter te laten worden zoals nu vaak het geval is.”

(bijdrage: Annemieke Voeten)